AR pijaca klasika: Najskuplji ikada prodati Chevrolet Camaro

U svetu kolekcionarskih automobila, gde istorija, retkost i performanse zajedno diktiraju vrednost, januar 2026. godine ostaće upisan kao prekretnica za američke mišićave četvorotočkaše. Na aukciji u organizacije čuvene kuće po imenu Mecum Kissimmee, u istoimenom gradu u američkoj saveznoj državi Floridi, jedan automobil nadmašio je sve rekorde. Prototip Chevroleta Camara Yenka iz 1969. godine prodat je za čak 1.815.000 dolara, postavši najskuplji Camaro ikada.

Iza ove kupovine stoji Rajan Snajder, kolekcionar i vlasnik čuvene zbirke Dudley’s Garage, čovek koji je godinama sistematski gradio jednu od najimpresivnijih kolekcija američkih i evropskih automobila. Njegova garaža već čuva legende poput Plymoutha ‘Cude iz 1970. godine, nekada u vlasništvu glumca Nikolasa Kejdža, kao i retki Lamborghini Murcielago LP-640 sa manuelnim menjačem. Tu je i Ford Mustang Shelby GT500 kabriolet iz 1969. godine, lični automobil Kerola Šelbija, koji danas razvija impresivnih 760 konjskih snaga.

Ipak, Camaro Yenko zauzima posebno mesto, ne samo kao najskuplji, već i kao istorijski najznačajniji primerak u kolekciji. Njegova kupovina bila je završni korak u Snajderovoj ambiciji da objedini svih šest originalnih boja Camara Yenka iz 1969. godine. Takozvana „olimpijska zlatna“ („Olympic Gold“) bila je poslednji nedostajući deo te slagalice.

Ovaj automobil nije samo redak, on je ključni svedok jedne od najuzbudljivijih epoha američke automobilske industrije. Prototip je napustio fabriku u Norvudu zahvaljujući posebnom programu Central Office Production Order, poznatom kao COPO 9561. Ovaj kod omogućio je ugradnju ogromnog 7,0-litarskog (427 kubnih inča) V8 sa 425 konjskih snaga i maksimalnih 624 Nm obrtnog momenta, uprkos korporativnoj zabrani General Motorsa koja je ograničavala zapreminu motora u ovom segmentu na 400 kubnih inča (6,6 litara).

Priča o ovom automobilu zapravo počinje sa čovekom bez koga Camaro Yenko nikada ne bi postojao, a to je Don Jenko. Jenko, kao uspešan vozač i vlasnik distributerske kuće u saveznoj državi Amerike Pensilvaniji, je razumeo koliko su performanse na stazi važne za prodaju na tržištu. Njegovi rani projekti, poput modifikovanog Chevroleta Corvaira Stingera, pokazali su pravac kojim će kasnije krenuti.

Camaro je debitovao 1967. godine, a Jenko je odmah započeo transformaciju fabričkih modela SS 396 (radna zapremina u kubnih inčama ili 6,5 litara), uklanjajući njihove motore i ugrađujući snažnije agregate V8 preuzete iz Corvette. Ovaj proces bio je skup i zahtevan, što objašnjava ograničenu proizvodnju. Plasirano je svega 54 primerka 1967. godine i 64 njih, godinu dana kasnije.

Prelomni trenutak dogodio se 1969. godine, kada je Jenko uspeo da ubedi Vinca Piginsa iz Chevroleta da iskoristi sistem COPO (inače zaslužan za proizvodnju policijskih automobila i za ostale vladine organizacije) za fabričku ugradnju motora radne zapremine 427 kubnih inča (7,0 litara). Time su ovi automobili praktično „provukli“ kroz korporativna ograničenja i stigli direktno sa proizvodne trake kao spremni trkači.

Istorijski značaj konkretnog prototipa dodatno je potvrđen kada je predstavljen u testu časopisa Super Stock & Drag Illustrated. Za volanom se našao Ed Hedrik, koji je uz minimalne modifikacije, u vidu boljih pneumatika i otvorene izduvne grane, ostvario vreme na četvrt milje (402 metra) od 11,94 sekundi, što je bilo brže nego bila koja Corvetta pa čak brži i od Shelbyijeve Cobre. Taj rezultat bio je nedvosmislen dokaz da je Camaro Yenko COPO jedan od najbržih serijskih automobila svog vremena.

Čak i u standardnoj konfiguraciji, sa drumskim pneumaticima, ovaj model bio je izuzetno brz. Testovi iz tog perioda beleže ubrzanje od nule do 100 km/h za oko 5,4 sekunde, dok je četvrt milje (402 metra) prelazio za približno 13,5 sekundi pri brzini od 169 km/h, što su brojke koje su krajem šezdesetih godina delovale gotovo nestvarno.

Dodatnu vrednost Snajderovom primerku daje njegova jedinstvena specifikacija. Od svega deset proizvedenih Camara Yenka u zlatnoj boji, samo dva su imala bele trkačke trake, a upravo je ovaj primerak jedini takav na svetu. Uz to, opremljen je specijalnim felnama tipa Atlas Mag koje su ugrađivane isključivo kod distributera, što ga dodatno izdvaja iz ionako ekskluzivne serije.

Snajder, za razliku od mnogih kolekcionara, ne vidi ove automobile kao statične eksponate. Njegova filozofija je jednostavna i ona podrazumeva da bi ovakve mašine trebalo voziti. Zato njegov Camaro Yenko, uprkos milionskoj vrednosti, povremeno izlazi na put, podsećajući da je nastao za brzinu, buku i sirovu mehaničku strast.

Ovaj automobil ne samo da je postavio novi rekord sa cenom od 1,815 miliona američkih dolara, već je redefinisao granice vrednosti američkih klasika. Prethodni rekord držao je Camaro ZL1 iz 1969. godine, prodat 2020. godine za 1.094.000 dolara na aukciji kuće po imenu Barrett-Jackson.

Ovo nije samo priča o najskupljem Camaru. Ovo je priča o inženjerskom prkosu, o vremenu kada su pojedinci poput Dona Jenka pomerali granice korporativnih pravila, i o kolekcionarima poput Rajana Snajdera koji danas čuvaju te legende, ne kao relikvije, već kao žive simbole jedne nezaboravne epohe automobilizma.

Zoran Tomasović

Slike: Mecum

(42)