Wartburg 311 slavi 70 godina, bio je među najelegantnijim automobilima Istočnoga bloka

Istočnonemački automobil Wartburg ostao je u senci manjeg i poznatijeg Trabanta, ali su u svoje vreme desetine hiljada ovih prilično uspešnih vozila sa dvotaktnim motorom saobraćale i putevima nekadašnjeg istočnog bloka, pa i u Jugoslaviji. Proizvodnja ovog modela započeta je pre tačno 70 godina.

Poput svog „mlađeg brata“, i popularni Wartburg ostavljao je za sobom oblake dima karakteristične za dvotaktne motore, ali je istovremeno vlasnicima pružao pouzdanu i dugotrajnu službu. Prvi automobil istočnonemačke fabrike nazvane po zamku iznad grada Ajzenaha, sa oznakom 311, ušao je u serijsku proizvodnju u januaru 1956. godine.

Pre no što nastavimo, da podsetimo da je na početku rada ovoga portala naš Zoki napisao istoriju istočnoevroskog Audija…

Poreklo ovog automobila može se pratiti sve do perioda pre Drugog svetskog rata, kada je kompanija DKW razvijala moderno koncipiran mali automobil, zamišljen kao odgovor na tadašnje nemačke narodne automobile, poput predratne verzije Volkswagena Bube, tada poznate pod nazivom KdF Wagen.

Proizvodnju DKW-a prekinuo je rat, ali se kompanija kasnije vratila ovom projektu. Dok se u Zapadnoj Nemačkoj automobil proizvodio pod oznakom DKW F89, u istočnonemačkom Ajzenahu nastajao je u okviru koncerna Industrieverband Fahrzeugbau pod imenom IFA F9.

Iz male IFA-e sa dva vrata, prvi Wartburg je, pored pogonske jedinice, dvotaktnog trocilindarskog motora zapremine 900 cm³ i snage 27 kW, preuzeo i rešenje sa prednjim pogonom i oslanjanjem. Konačni Wartburg 311, koji su inženjeri fabrike u Ajzenahu u početku razvijali u strogoj tajnosti, i danas se smatra jednim od najelegantnijih automobila istočnoevropskog porekla.

Automobil zaobljenih linija proizvodio se u više karoserijskih varijanti. Osnovu je činio sedan sa četiri vrata, ali su postojale i verzije karavan, kupe i kabriolet. Danas Wartburg 311 važi za cenjen kolekcionarski primerak, a očuvani modeli se u Nemačkoj prodaju po visokim cenama.

Devet godina nakon predstavljanja modela 311, u proizvodnju je uveden prelazni tip poznat kao Wartburg 312. On je zadržao karoseriju starijeg modela, ali je dobio podvozje budućeg Wartburga 353. Ukupno je u svim varijantama ovog vozila proizvedeno oko 300.000 primeraka.

Naslednik, Wartburg 353, predstavljen je javnosti deset godina nakon modela 311, na sajmu u Lajpcigu 1966. godine. Malo ko je tada mogao da pretpostavi da će ovaj model, uz tek manja unapređenja, ostati u proizvodnji gotovo punih 25 godina.

Karoserija novog Wartburga izgubila je gotovo svu eleganciju prethodnika, njeni oblici najviše su podsećali na nekoliko međusobno spojenih kutija. Ipak, zadržan je prostran enterijer, a model se nudio kao sedan, karavan, a kasnije je razvijena i pikap verzija.

Nažalost, zadržan je i sve zastareliji dvotaktni motor. Iako su konstruktori u NDR radili na više predloga novih pogonskih jedinica, uključujući i Vankelov rotacioni motor, kao i na razvoju potpuno novog automobila, svi ti projekti su vremenom propali.

Već 1968. godine u razvojnim odeljenjima VEB Automobilwerk Eisenach nastao je prototip Wartburgovog kupea sa potpuno novom plastičnom karoserijom i Renaultovim motorom. Međutim, saradnja sa francuskim proizvođačem nikada nije realizovana, a bez uspeha je okončan i višegodišnji projekat zajedničkog automobila Istočne Nemačke i Čehoslovačke.

Od tih ambicioznih planova danas je ostalo tek nekoliko usamljenih prototipova u muzejima u Češkoj i Nemačkoj. Novi motor Wartburg je, slično kao i njegov verni pratilac Trabant, dobio tek na samom kraju karijere, 1988. godine.

U pitanju je bio motor zapremine 1,3 litra iz proizvodnje Volkswagena. Iako je zbog njega automobil morao biti značajno redizajniran, ni nova pogonska jedinica nije mogla da spase zastareli model, kojeg je ukupno proizvedeno gotovo 1,4 miliona primeraka. Poslednji Wartburg 1.3 napustio je fabriku 10. aprila 1991. godine.

Proizvodnja automobila u Ajzenahu ima dugu i bogatu tradiciju. Prvi automobil sa imenom Wartburg nastao je još 1898. godine po francuskoj licenci. Početkom 20. veka fabrika je počela proizvodnju automobila marke Dixi, a 1928. godine čitavu kompaniju preuzeo je BMW.

„Bavarci“ su se u Ajzenahu proizvodili sve do 1942. godine, kada je prednost data ratnoj proizvodnji avionskih motora za Luftvafe. Nakon rata, grad se našao u sovjetskoj okupacionoj zoni, a oštećena fabrička oprema bila je predviđena za transport u Sovjetski Savez, kao i u slučaju mnogih drugih nemačkih fabrika.

Ipak, proizvodnja automobila je na kraju obnovljena. Iz fabričkih hala su u početku izlazili predratni BMW-ovi modeli, ali od 1951. godine pod oznakom BME, jer je BMW u Zapadnoj Nemačkoj obnovio proizvodnju i zaštitio prava na svoje ime. Svi „BMW“ automobili proizvedeni između 1945. i 1951. godine zapravo potiču iz Ajzenaha.

Sredinom pedesetih godina fabrika je dobila novo usmerenje i preorijentisala se sa luksuznih šestocilindarskih modela na dvotaktne automobile marke IFA, namenjene širem krugu kupaca. Automobilska industrija ipak nije napustila Ajzenah ni posle 1991. godine, danas se u blizini grada, u okviru koncerna Stellantis, proizvode automobili marke Opel.

AutoRepublika

(51)